Saka, những gương mặt gốc Á và giấc mơ cầu thủ Việt-Anh trong hệ thống bóng đá nước Anh
Photo: IGANZE, CC0, via Wikimedia Commons
Nếu bạn từng xem Bukayo Saka thi đấu cho Arsenal, hẳn bạn biết câu chuyện của cậu ấy: con em nhập cư Nigeria, lớn lên ở Greenford phía Tây London, đi lên từ học viện Hale End. Câu chuyện đó quan trọng, vì nó nói lên một điều về bóng đá Anh mà không phải ai cũng để ý: hệ thống học viện nơi đây mở cửa cho mọi cộng đồng, kể cả những cộng đồng nhỏ như người Việt.
Người Việt trong bóng đá Anh: thưa thớt nhưng có thật
Nói thẳng: chưa từng có cầu thủ gốc Việt nào thi đấu thường xuyên ở Premier League. Con số đó bằng không — và chính vì thế mà mỗi dấu ấn nhỏ của người Việt hoặc người gốc Đông Nam Á trong hệ thống bóng đá Anh đều đáng được ghi nhận.
Cộng đồng người Việt tại Anh hiện là một trong những cộng đồng đông đảo nhất châu Âu, tập trung ở London, Birmingham, Manchester. Thế hệ con em sinh ra và lớn lên tại Anh (generation 2.0) đang chơi bóng ở mọi cấp độ: từ sân phủi cuối tuần ở South East London, các đội học viện bán chuyên nghiệp, đến những giải Non-League hạng dưới như National League hay các giải hạt như Isthmian League. Nhiều gương mặt trong số đó mang hai quốc tịch, đủ điều kiện thi đấu cho cả tuyển Việt Nam lẫn các đội trẻ Anh — một cửa ngõ mà bóng đá Việt Nam đã và đang quan tâm.
Vì sao bóng đá Anh là nền tảng lý tưởng cho tài năng gốc Việt
Hệ thống bóng đá Anh có vài đặc điểm rất phù hợp với thế hệ Việt-Anh trẻ:
- Cấu trúc học viện bài bản: từ U9 đến U23, các CLB Premier League và Championship có học viện chuẩn Category 1-3. Trẻ có quốc tịch Anh hoặc EU đủ điều kiện được tuyển từ rất sớm.
- Bậc thang giải đấu dài: Anh có hơn 20 cấp giải. Một cầu thủ không chạm tới Premier League vẫn có sự nghiệp chuyên nghiệp ổn định ở League One, League Two hay Non-League — điều hiếm hệ thống nào ở châu Á có được.
- Văn hóa tôn trọng kỹ thuật nhỏ: những cầu thủ thấp bé, nhanh, kỹ thuật tốt kiểu Đông Nam Á đang ngày càng được đánh giá cao, khi bóng đá Anh chuyển mình khỏi hình ảnh "chỉ cần thể hình".
Nhìn sang các cộng đồng Á Đông khác cho thấy con đường này là có thật. Các cầu thủ gốc Trung, gốc Hàn, gốc Nhật đã đi từ học viện Anh tới đội tuyển quốc gia của họ. Người Việt hoàn toàn có thể là thế hệ tiếp theo.
Con đường hai hướng: Anh hay Việt Nam?
Đây là câu hỏi thú vị nhất với các cầu thủ Việt-Anh trẻ. Theo tuyển Anh là con đường khốc liệt nhất — cạnh tranh với hàng nghìn tài năng khác. Theo tuyển Việt Nam, ngược lại, là cơ hội thi đấu quốc tế thực tế hơn, và Federación bóng đá Việt Nam đã nhiều lần thể hiện sự quan tâm tới các gương mặt Việt kiều. Tiền lệ không xa: nhiều cầu thủ Việt kiều từ Pháp, Đức, CH Séc đã khoác áo tuyển Việt Nam và để lại dấu ấn.
Với người Việt tại Anh, điều đó nghĩa là: đứa cháu đang đá học viện ở Birmingham hôm nay có thể là trụ cột tuyển Việt Nam ngày mai. Đó không phải viễn tưởng — đó là quy luật đã diễn ra với nhiều cộng đồng di dân khác.
Cộng đồng Việt tại Anh có thể làm gì?
Ba việc rất cụ thể:
- Đưa con em vào môi trường có cấu trúc sớm — các trung tâm đào tạo cộng đồng (soccer schools) của chính các CLB Anh mở lớp cho trẻ 5-8 tuổi, chi phí thấp, chất lượng chuẩn.
- Theo dõi và ủng hộ các gương mặt Việt/Á đang chơi ở giải hạng dưới. Khán giả gốc Á xuất hiện trên khán đài Non-League là tín hiệu mà các tuyển trắc viên không thể bỏ qua.
- Kể câu chuyện của họ — báo chí cộng đồng, các trang fan Việt như chúng tôi, đều là kênh để tài năng nhỏ được biết đến rộng hơn.
Xem bóng Anh, hiểu bóng Anh, và chờ đợi một cái tên Việt
Dân Anh hay nói "football is never just football" — bóng đá ở đây là văn hóa, là hệ thống, là con đường xã hội thực sự. Saka từ Greenford tới Emirates là bằng chứng. Giấc mơ của cộng đồng người Việt tại Anh là một ngày nào đó, trong một buổi chiều thứ Bảy, cả cộng đồng đổ dồn màn hình xem một cậu trai mang họ Việt ghi bàn ở Premier League — và chúng ta sẽ nói với nhau: "Hôm đó tớ có xem cậu ấy đá ở giải hạng Bảy đấy".
Trước khi giấc mơ đó thành hiện thực, còn rất nhiều trận đấu hay để theo dõi. Lịch phát trực tiếp các trận Premier League và giải hạng Anh luôn được cập nhật trên Cakhia TV — dành riêng cho fan Việt tại Anh.
