Người Việt giữ nhịp khán đài Anh: Chuyện những MC, podcast và kênh bình luận tiếng Việt theo đuổi bóng đá xứ sương mù

Nếu bạn từng ngồi ở một quán Việt trên Kingsland Road (London) hay giữa khu Little Vietnam ở Prague... à nhầm, ở Anh thì là những khu phố Việt quanh khu Hackney, Lewisham, bạn sẽ hiểu điều này: khi bóng đá Anh lên sóng, tiếng Việt cũng lên sóng theo.

Cakhia TV UK đã dành vài tuần để tìm hiểu một điều mà ít fan Việt mới sang Anh biết: quanh ta có cả một hệ sinh thái người Việt đang 'làm bóng đá Anh' bằng chính tiếng mẹ đẻ — từ các fan club tổ chức xem bóng, những kênh podcast phân tích Ngoại hạng Anh, cho tới các MC Việt cầm mic ở những sự kiện cộng đồng quy mô không hề nhỏ.

Từ phòng trọ đến podcast: hành trình của tiếng Việt trong bóng đá Anh

Chuyện bắt đầu rất giản dị. Người Việt sang Anh làm việc, du học, định cư — và bóng đá Anh là điểm chung của cả một thế hệ. Nhưng xem mà không có ai để 'cãi nhau' về trận đấu thì coi như thiếu một nửa niềm vui.

Vậy là các nhóm fan hình thành. Trước hết là các nhóm chat, rồi thành những buổi xem bóng trực tiếp, rồi thành các kênh bình luận. Ngày nay, chỉ cần tìm kiếm trên YouTube hay các nền tảng podcast, bạn sẽ thấy hàng loạt nội dung tiếng Việt về Ngoại hạng Anh: từ những kênh 'một người nói' phân tích chiến thuật Arsenal, đến các chương trình nhiều người ngồi bàn tròn cãi nhau về việc Ten Hag (hay giờ là ai đó) có xứng đáng với ghế huấn luyện viên.

Điều thú vị là chất liệu họ dùng rất 'Anh': họ xem bản gốc trên Sky Sports, đọc The Athletic, nghe Gary Neville phân tích — rồi 'phiên âm' tất cả thành thứ tiếng Việt đậm chất đường phố: 'sút phạt đền', 'lật cánh', 'cắm sổ', 'xà lơ'.

Những MC Việt trên sân khấu của cộng đồng

Ít người biết rằng tại các sự kiện bóng đá cộng đồng người Việt ở Anh — giải đấu phong trào giữa các đội Việt, lễ hội Tết có khu vui chơi bóng đá, những đêm gặp gỡ cựu cầu thủ — người cầm mic thường là những MC Việt rất chuyên nghiệp.

Họ không chỉ đọc tên đội bóng. Một MC tốt ở những sự kiện này phải làm được ba việc cùng lúc: dẫn dắt chương trình, đọc tiếng Anh trên sân khấu khi cần, và vẫn giữ được cái duyên 'chém gió' rất Việt. Khi hàng trăm người Việt đứng giữa một sân vận động nhỏ ở Birmingham hay Manchester cùng hô tên một cầu thủ bằng tiếng Việt, khoảnh khắc đó không hề 'nhỏ' so với khán đài Old Trafford.

Một người làm truyền thông cộng đồng tại London chia sẻ với Cakhia TV UK: 'Mình cầm mic lần đầu là vì hết người, giờ thành nghề phụ. Điều mình nhận ra là người Việt ở Anh khát khao nghe tiếng mình nói về thứ mình yêu. Bóng đá Anh là thứ mình yêu nhất.'

Fan club kiểu Việt ở giữa lòng nước Anh

Fan club của người Việt tại Anh có một nét riêng mà fan bản địa không có: nó là gia đình mở rộng. Người Anh đi xem bóng với bạn bè cùng tuổi; người Việt đi xem bóng với cả các anh chị lớn tuổi, với vợ chồng, với con nhỏ.

Một buổi xem bóng của fan Việt tại Anh thường diễn ra thế này: bắt đầu 1-2 tiếng trước trận, có ăn có uống, có cả phần 'khởi động' — ai đó sẽ tóm tắt tin chuyển nhượng như đọc thời sự. Sau trận, cuộc phân tích có thể kéo dài thêm một tiếng nữa, và dĩ nhiên, sẽ có người phải về sớm vì hôm sau đi làm ca sáng.

Với những người mới sang Anh, các fan club này còn đóng vai trò 'cầu nối định cư': ai chỉ đường đi sân vận động, ai dạy cách mua vé, ai kể chuyện lịch sử câu lạc bộ. Nhiều người biết đến Arsenal hay Manchester United không phải từ truyền hình Việt Nam, mà từ chính những buổi tối này.

Câu hỏi lớn: khi nào bóng đá Anh có tiếng Việt trên sóng chính thức?

Đây là câu hỏi mà Cakhia TV UK muốn đặt ra trong bài viết này. Bóng đá Anh hiện được phát sóng bình luận tiếng Việt cho khán giả tại Việt Nam. Nhưng với hàng trăm nghìn người Việt đang sinh sống tại Anh — thế hệ thứ nhất lẫn thế hệ sinh ra và lớn lên trên đất Anh — thì tiếng Việt vẫn chưa từng xuất hiện trên các kênh phát thanh truyền hình chính thức của nước này.

So sánh cho dễ hình dung: bóng đá Anh đã có bản bình luận bằng nhiều thứ tiếng cho cộng đồng di dân tại Anh, và các giải đấu lớn ngày càng chú ý đến khán giả châu Á. Với một cộng đồng người Việt đông đảo, trẻ trung và cực kỳ gắn bó với Ngoại hạng Anh, đây là mảnh đất chưa ai khai phá.

Có thể con đường đó còn dài. Nhưng nhìn lại chặng đường từ những buổi xem bóng trong phòng trọ đến các kênh podcast có hàng nghìn người nghe, từ những MC 'cầm mic vì hết người' đến những sự kiện cộng đồng chuyên nghiệp — có lẽ câu hỏi không phải là 'có khi nào', mà là 'khi nào'.

Còn bạn? Nếu ngày nào đó bật kênh thể thao ở Anh và nghe thấy tiếng Việt bình luận trận Ngoại hạng Anh, bạn sẽ chọn nghe tiếng Việt hay tiếng Anh? Hãy chia sẻ ý kiến với Cakhia TV UK nhé.